05.22.2017 19:28
XƏBƏR MENYUSU
Axtar
...
№ 1
2004-cü ilin dekabr ayından çıxır.
Təsisçi
Azərbaycan Beynəlxalq Avtomobil Daşıyıcıları (ABADA) İctimai Birliyi
Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi Şəxslərin Dövlət Qeydiyyatı üzrə Bakı Bölgə Şöbəsində 16 sentyabr 2004-cü il tarixdə dövlət qeydiyyatına alınmışdır.

ŞƏHADƏTNAMƏ: 0104-P72-40981

TÜRKİYƏ RESPUBLİKASININ HÜQUQ SİSTEMİNDƏN:


DENİZ HUKUKU

POZİTİV HUKUK

YABANCI HUKUK


Burada Deniz Hukuku ile ilgili yabancı ülkelerin şu anda uygulamakta oldukları ve son değişiklikler dikkate alınmakla kullandıkları hukuku hükümler, onların kaynağı, kanunlar ve halen yürürlükte olan yönetmeliklerden bahis ediliyor.

1.ALMANYA

Almanya’da deniz hukuku hükümlerinin kaynağı 1861 tarihli AdHGB metnine dayanan yürürlükteki 1897 tarihli HGB’nin IV. kitap hükümleridir (§§ 474-905). Ancak bu metin üzerinde daha sonra aşağıdaki degişiklikler yapılmıştır:
7 Ocak 1913 tarihli kanunla, HGB nin çatma ile ilgili 733-739 uncu, kurtarma ve yardımla ilgili 740-748, 750 inci ve zamanaşımı ile ilgili 902-904 üncü paraqrafları değiştirilmiştir.
10 Nisan 1937 tarihli Kanun ile HGB nin konişmento ve taşıyanın sorumluluğu ile ilgili:
1.485, 541, 636 ve 902 nci paragraflarına yeni fıkralar eklenmiş;
2.559, 673 (no.2) ve 754 (no.9) üncü paragrafları kısmen, 563, 564, 606-613, 642-663 üncü paragrafları tamamen değiştirilmiştir.
Bu suretle HGB metnine çatma ve kurtarma ve yardım üzerindeki bazı kuralların birleştirilmesi hakkındaki 1910 ve konişmento üzerindeki bazı kuralların birleştirilmesi hakkındaki 1924 Brüksel Konvansiyonları ilkelerinin geçişi sağlanmış bulunmaktadır.
Diğer taraftan 1897 tarizli HGB aşağıdaki kanunlarla da tamamlanmıştır: 1899 tarihli ve 8 Şubat 1951 de değişik Sicil ve Bayrak Kanunu, Gemi Adamları hakkındaki 7 Hazıran 1902 tarihli ve 12 mart 1904’de değişik kanun (Seemansordnung) ve 30 Mayıs 1908 tarihli Deniz Sıgortaları Hakkındaki Kanun Ayrıca gemiler ve yarıdaki gemiler üzerindeki aynî haklara ilişkin 15 Kasım 1940 tarihli kanun ile 1 Aralık 1940 tarihli ve 20 Mayıs 1951 de değişik Gemi Sicil Tüzüğü (Schiffsregisterordnung) düzenlenmiştir.
Diğer taraftan, müşterek a varya paylaşması ile ilgili usul hükümleri FGG (Çekişmesiz kaza Kanunu) ve iç su nakliyatı ile ilgili hükümler de 1895 tarihli Binnenschiffahrtsgesetz’in 93-100 üncü paragraflarında yer almaktadır [BELBEZ. H.: 19 Birinci Kanun 1940 tarihli Alman Gemi Sicili Nizamnamesi, Adliye Ceridesi 1941, s. 764-787; Alman Kanununa Göre Gemiler ve Yapıdaki Gemiler Üzerindeki Haklar, Adliye Ceridesi 1941, s. 373-392; WÜSTENDÖRFER, H.: Deniz Hukukunun Tâdili Yolunda (Çeviren: Hikmet BELBEZ) İÜHFM 1941 VII, c.587-604.].
1897 HGB, 1937, 1940, 1951, 1954 ve 1965 değişikliklerinden sonra «Deniz Hukuku Değişiklik Kanunu» («Seerecht sänderungsgesetz») Adı verilen 1 Mart 1972 tarihli bir kanunla da değişikliğe tâbi tutulmuştur. Getirilen önemli yenilik, gemi maliklerinin sorumluluğunun sınırlandırılması hakkındaki 10 Ekim 1957 Brüksel Konvansiyonu esaslarının iç hukuka alınmasıdır. Bu amaçla yine 1 mart 1972 de çıkarılan «Seerechtliche Verteilungsordnung» adlı kanun ile sorumluluğun sınırlandırılması konusundaki fon tesisi ve bunun alacaklılar arasında paylaştırılması esasları düzenlenmiştir [Alman hukuku için be. ABRAHAM, H.J.: Das Seerecht, 4. bası, Berlin 1974; PRÜSSMANN, N.: Seehandelsrecht, München 1968; RICHTER-HANNES RICHTER-TROTZ: Seehandelsrecht, Berlin 1977; RICHTER-HANNES: Die Hamburger Regeln 1978, Berlin 1982; SCHARS-ABRAHAM: Das deutsche Seerecht, 4. bası, Berlin 1978; ISHDEGELBERGER LIESECKE: Seehandelsrecht, Berlin Frankfurt 1959; SCHMIDT, K.: Verfrachterkonnossement. Reederkonossement und Identitü of - Carrier Klausel, Heidelberg -Hamburg 1980; WÜSTENDÖRFER, H.: fpu.; FQCHTER, C.: Jurisprudence et légşislation récentes en République fédéral d’Allemangne, DMF 1984, s. 52-63, 101-117, 168-186.].
Diğer taraftan, HGB’nin 1972 değişikliğinde can kurtaranların hakları ile ilgili HGB § 751 hükümü, kurtarma veya yardımı gerektiren kaza sırasında insan kurtarmak için çalışmış gemiyi veya gemideki şeyleri kurtarmış olanlara ait tazminattan isteyebileceği pay (HGB § 748 deki koşullardan birinin yerine gelmemesi yüzünden bu yola gidilemediği takdirde kurtarılan şeylerin maliklerine başvuru uygun olabilecektir.
25 Temmuz 1986 tarihli üç kanunla da Alman hukukunda yenileştirme harektine şöyle devam olunmuştur:
1.Donatanın Sorumluluğunun Sınırlandırılması ile ilgili 1957 Brüksel Konvansiyonu yerine geçmek üzere Deniz Alacaklarından Doğan Sorumluluğun Sınırlandırılması Hakkındaki 1976 Londra Konvansiyonu,
2.Konişmentolu Eşya taşımaları ile ilgili 1924 Brüksel Konvansiyonu’nun değiştiren 1968 Brüksel Protokolu (Visy Kuralları) ve Deniz Yolu İle Yolcu ve Bagaj Taşımaları hakkındaki 1974 Atina Konvensiyonu iç hukuka alınmışlardır.
3.Ve üçüncü Kanunda, sorumluluğun sınırlanması için karşılık (fon) tesisi ve bunun alacaklılar arasında paylaştırılması konusundadır [bk. ÇETİNGİL, E: Alman Deniz ticaret kanunu’nun 1986 Yılı Reformunda Donatanın Sorumluluğu ile ilgili Olarak Yapılan Değişiklikler, Batider, Haziran 1994, sh. 3- 37; ÇETİNGİL, E.: Alman Deniz Ticareti Hukukunun 1986 Yılı Reformunda Taşıyanın Sorumluluğu ile ilgili Olarak Yapılan Değişiklikler, Batider, 1994, sh. 21-57 ÇETİNGİL.E.: Alman Deniz ticareti Hukukunda Reform, İstanbul Universiteti Hukuk Fakültesi Mukayeveli Hukuk Araştırmaları Dergisi, 1973, sh. 47-67; Alman Deniz Ticareti Hukukunun 1986 Yılı Reformu Açılısından Türk Hukukunda Donatan ve Taşıyanın Sorumlulukları İle İlgili Olarak Yapılması Gereken Değişiklikler, Marmara Universiteti Hukuk Fakültesi tarafından düzenlenen Deniz ve Sıgorta Hukuk Sempozyumu, istanbul, 3.5.1995. bu Tebliğ, marmara Universiteti Hukuk Fakültesi’nin Hukuk Araştırmaları Dergisinde c. 10 sayı 1-3’de yayınlanmıştır. İstanbul 1998, sh. 325-406.].
Alman hukukunda son değişiklik 29.7. 1998’de gerçekleşmiş ancak karayolu iç su ve hava taşımaları ile sınırlı kalmıştır.

2.AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ

Amerikan anayasası, yabancı memleketlerle ticareti düzenlemek için teşriî yetkiyi Federal Kongre’ye vermiş (m. 1 kısım 8) ve federal kaza hakkını ilke olarak bütün deniz hukuku anlaşmazlıkları için tanımıştır. Bununla beraber, in rem değil, fakat in personam nitelikte anlaşmazlıklar [İn rem dâva hakkı, maritime lien (gemi üzerinde takip hakkı ile birlikte doğan aynî hakka benzer bir hak) nedeni ile doğrudan doğruya gemiye karşı kullanılabilme niteliğindedir. İn personam talep hakkı ise sadece donatan, kaptan veya üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilecek bir hakkı anlatır. Amerikan hukukundan in rem dâva, in personam dâva olmadan da açılabilir. Örnek gerekirse «China» gemisi dâvasına konu olan kazada tek kusurlu, gemiye verilmiş mecburi klavuzdu. O bakımdan dâva donatana değil fakat doğrudan doğruya gemiye açılmıştı. İngiliz hukukunda ise maritime lien daha usulî bir nitelik taşır. Şöyle ki ingiliz hukukunda da in rem talep hakkının kullanılabilmesi için in personam dâvanın açılması şart değildir, fakat açılması mümkün bulunmalıdır. İn rem dâva, genellikle geminin işletilmesinden doğan alacaklar için söz konusudur: Gemi adamlarının alacak hakları kaptanın ödünçleri (bottomry bonds, respondentia loans), navlun sözleşmeleri, çatma ve kurtarma ve yardım alacakları gibi. BONASSIES, P.: Droit maritime comparé (Etats - Unis), DMF 1953, s. 170-176).] için 48 federe devletten herbiri kendi federe devlet mahkemesini yetkili kılabilir.
Birleşik Amerika deniz hukukunun iki ana kaynağı vardır: 1.Yazılı hukuk (Statute Law) 2.Örf ve âdet hukuku (Common Law). İngiliz hukukundan farklı olarak Birleşik Amerika’da örf ve âdet hukuku (Common Law) yazılı hukuk’tan (Statute Law) önce değil sonra gelir. Yazılı hukuk (Statute Law) önce değil sonra gelir. Yazılı hukuk (Statute Law) ise aşağıdaki kaynaklardan oluşur:

A.General Martime Law

Medenî uluslarca kabul edilmiş deniz hukuku normaları söz konusudur. Mahkemeler bunlardan ve Roles d’Oleron, Ordonnance sur la Marine gibi tarihî kaynaklardan yararlanır.

B.State Law

Federe devletleri yönetsel nitelikteki kanunlarından oluşan hukuktur.

C.National Law

Anayasa, 1 bölüm 8 gereğince Konge tarafından düzenlenen kanunlara dayanan hukuktur. Bu kanunların en önemlileri şunlardır:

a.Harter Act

Harter Act, 1893 de önemli ölçüde Amerikan emtiası taşımakta olan İngiliz gemilerinin kulanmayı âdet haline getirdikleri sorumsuzluk klozlarının (Negligence Clause) sınırlandırılmasını amaçlamak üzere çıkartılmış bir kanundur. Bu kanunun getirdiği ilkeler çeşitli memleketlere hızla yayılmış, 1921 La Haye Kuralları ve Konişmento ile ilgili bazı kuralların birleştirilmesi hakkında 1924 Brükel Konvansiyonu’nun hazırlanmasına temel teşkil etmiştir. Harter Act ile öngörülen esaslar şunlardır:
1.Malların yükleme, boşaltma, istif, muhafaza ve teslimi ile ilgili olarak kaptan ve gemi adamlarının işledikleri kusurlardan dolayı taşıyanın sorumsuzluğunu ortadan kaldıran veya hafifleten bütün sözleşmeler hükümsüzdür (m. 1, 2).
2.Buna karşılık aynı kimselerin seyrüsefer kusurları veya geminin yönetimindeki (in the management of the ship) kusurlarından ve geminin gizli ayıbından doğan zararlardan dolayı taşıyanın sorumluluğu sihetine gibilemez. Bununla beraber, bu hükümden yararlanabilmek için taşıyanın kendisine düşen mâkul özen borcunu (due diligence) mutlaka yerine getirmiş olması gerekir (m. 3). Geminin başlangıçtaki denize elverişsizliği konusunda taşıyanın sorumluluğunu ortadan kaldırıcı veya hafıfletici klozlar hükümsüzür.
3.Taşıyan emtianın ayrımına yarayacak markaları, yapılmışsa tartısını ve ayrıca kolilerin sayısını ve malın dış durumunu bildiren bir konişmento düzenlemekle yükümlüdür (m. 4). Böylece kanun, «ağırlığı belli değil» gibi veya ona benzer klozların ve ayrıca garanti mektuplarının kullanılmasını yasaklamıştır (m. 4).
4.Aksine sözleşme hariç, işbu kanun hükümleri, malın gemiye yükletilmesinden varma yerinde boşaltılmasına kadar olan zararlar için uygulanır (m. 1).
5.İşbu kanun hükümleri, birleşik Devletler limanlarından birinden başlayan yolculukla yabancı bir limandan Birleşik Devletler limanlarından birine yapılmış yolculuklara ilişkindir (m. 1). Bu iki durumda kanunen yasak klozlar dolayısiyle ödenecek para cezası en fazla 2000 dolardır (m. 5).
6.Para cezası ve tâkip masrafları gemi tarafından garanti edilmiş olur tâkip (ve özellikle haciz) geminin bulunduğu herhangi bir Amerikan limanında yapılabilir. [MONTIER, G.F.: Le Harter Act, doktora tezi, paris 1931, s.77 vd.; KNAUTH. A.W.: Les Règles de la Haye aux Etats-Unis d’Amerique, Rev, Dor. 35. S.15-33.].

b.Bills of Landing Act

Harter Act’ın diğer bazı hükümleri konişmentoyu daha değerli hale getirmek ve banka kredilerini geliştirmek üzere Birinci Dünya Savaşı sırasında çıkarılan Bills of Lading Act (21 Ağustos 1916) ile ve daha sonra 4 Mart 1927 tarihli kanunla tamamlanmıştır.

c.Carriage of Goods by Sea Act

Birleşik Amerika, 1924 Brüksel Konvansiyonu’na katılır katılmaz, dış taşımalarını bu Konvansiyona uydurmak üzere 13 temmuz 1936 tarizli Carriage of Goods by Sea Act’ı vücuda getirmiştir. Bu nedenle Harter Act halen Birleşik Devletler limanları arasındaki taşımalar ile Carriage of Goods by Sea Act tarafından öngörülmemiş durumlarda uyğulanmaktadır. Bununla beraber, tarfların iç taşımalarda dahi Carriage of Goods by Sea Act’ın uygulanacağı hususunda anlaşmaları mümkün ve caizdir [Amerika Birleşik Devletleri hukuku için bk. DENEDICT: The Law of American Admiralty, 6. bası, New York 1940; GILMORE, G. - BLACK, C.L.: The Law of Admiralty, Brooklyn 1957; GRIFFIN, G.: The American Law of Ocean Bills of Lading, 3. bası, 1948: ROBINSON, G.: Handbook of Admiralty Law in the United States, St. Palu (Minn.) 1939; GORTON, L.: The Conctpt of the Common Carrier in Anglo-American Law Göteborg 1971; HYDE, Ch.: International law chiefly as interreted and applied by United States, 2. bası, Boston 1951; MORRISIN-STUMBERG: Cases and materials on Admiralty, Brooklyn 1954; IVAMY, It.: Case book on Carriage by Sea, 1965.].
Carriage of Goods by Sea Act’ın Brüksel Konvansiyonu’na nazaran taşıdığı özellikler şunlardır:
a) Brüksel Konvansiyonu’nun 9’uncu maddesi değiştirilmiştir.
b)Koli veya ünite başına sorumluluk sınırı 500 dolar olarak öngörülmüştür [Birleşik Amerika’da deniz seyrüseferi ile ilgili diğer kanunlar, genellikle personelin korunması ve seyrüsefer düzeni ile ilgilidir. Bunlar arasında özellikle Seamen’s Act (1915), Merchant Marine Act (1920) (Bill Jones), Jones-White Act (1928) sayılabilir.].

3.ARJANTİN

15 Ocak 1973 tarihli Kanun uyğulanmaktadır. 837 maddeden oluşan Malvagni projesini temel olarak dikkate almakla birlikte bu kanun, sözkonusu projenin iş hukuku, ceza hukuku ve disipliner hukuk bölümlerini kapsamadığından 630 madde olarak yürürlüğe girmiştir. Kanunun yürürlükten kaldırdığı 1889 tarihli kanuna nazaran taşıdığı büyük değişiklik, Brüksel Konvansiyonları hükümlerini geniş ölçüde dikkate almasıdır. Bununla beraber kanunun kısmen eski rejimden (Latin hukuku) kismen Alman ve İngiliz hukuklarından esinlenmiş kendine özgü bir yapısı vardır. Kanunda gemi ihtiyatî haczi ile ilgili hükümler de bulunmaktadır (m. 531 vd.) [Arjantin hukuku için bk. RAY, J.D.: Loi générale de la navigation, DMF 1974, s. 241; Jurispridence de la République argentine, DMF 1980, s. 679; MALVAGNİ, A.: Projet argentin de la doi générale de la navigation, DMF 1965, s. 249-252.].

4.AVUSTRALYA

Common Law uygulanmaktadır. 1924 tarihli Kanun ile konişmento ile ilgili 1924 Brüksel Konvansiyonu iç hukuka alınmıştır.

5.AVUSTURYA

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu devrinde 1 Ocak 1912 tarihli Kanun düzenlenmişse de daha sonra Avusturya fılosu pek aza indiğinden kanun koyucu yeni bir düzenleme yoluna gitmemiştir.

6.BELÇİKA

Ticaret Kanunu’nun II.kitabında yer alan Deniz Özel Hukuku hükümleri, sırasiyle 10 Şubat 1908, 12 Ağostos 1911 ve 28 Kasım 1928 tarihli kanunlarla değişiklik görmüştür. Sonuncu değişiklikle konişmento üzerindeki Brüksel Konvansiyonu kuralları da kanuna girmişlerdir. Yalnız m. 91 vd. hükümleri Konvansiyon hükümlerinden iki noktada ayrılmaktadır.
1.Konvansiyon’a göre «işbu Konvansiyon hükümleri, sözleşen (âkid) devletlerden birinde düzenlenmiş her konişmentoya uygulanacaktır» (m. 10). Belçika kanununda ise durum şöyledir: Konvansiyon hükümleri «bir Krallık limanından hareket etmek veya oraya varmak şartı ile hangi milliyetten olursa olsun her gemiye uygulanır» (m.91). Bir Krallık limanından hareket veya orata varma yönünden dikkate alınacak olan gemi’dir. Yoksa soyut olarak malın gönderilme veya teslim edilme yeri ya da taşıma sözleşmesinde aynı yolda kullanılan deyimler değildir. Bunun direkt konişmento ile Almanya’ya gidecek emtia için deniz yolculuğu Belçika’da sona ermişe, bu deniz yolculuğundan doğan anlaşmazlıklar yönünden Belçika mahkemeleri yetkilidir.
2.Taşıyanın sorumluluğu Konvansiyona göre koli veya ünite başıma L. 100 olduğu halde (m. 4/5) Belçika kanununda 3.500 Belgas veya 17500 F olarak öngörülmüştür. Ayrıca Konvansiyonun 9 uncu maddesinin ilk fıkrasında görülen «para biriminin altın esası üzerinden dikkate alınacağı» yolundaki hüküm, Belçika iç hukukuna girmemiştir.
Diğer taraftan Belçika Kanununda «Çarter Parti veya Deniz Kira Sözleşmesi» başlığı altında bağımsız bir bölüm düzenlenmiştir (Kısım: III).
10 Ekim 1967 tarihli Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 25. Faşinin ilk ayırımında da gemi ihtiyatî haczi hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır [Belçika hukuku için bk. SMEESTRES-WINKELMOLEN: Droit maritime et droit fluvial, 3 cilt , 2. Bası Brüksel 1929; de SMET, R.: Droit maritime et droit fluvial velges, 2 cilt, Brüksel 1971; VAN RYN, J.V.R.: Principes de droit commercial, 4 cilt, Brüksel 1956-1966; DELWFIDE, L.: Saise conservatoire des navires de mer en Belgique, DMF 1984, s. 248.].

7.BREZİLYA

25 Hazıran 1850 tarihli kanun uyğulanmaktadır (Yayın: 1899, kitap II, m. 457-496) Ayrıca 2 temmuz 1896 tarihli Kobataj Kanunu ve ipotekle ilgili 8 Kasım 1922 tarihli dekre düzenlenmiştir [Brezilya hukuku için bk. CAMPOS, J.V.: L’unification de la jurisprudence en matiére maritime au Brésil, DMF 1973, s. 567.].

8.BULGARISTAN

14 Hazıran 1929 tarihli ve 1953 de değişik Sovyet Rusya Deniz Seyrüseferi Kanunu’ndan alınmış 92 maddeden ibaret Kanun kısa bulunduğundan halen uygulanmakta olan 24 Hazıran 1970 tarihli Kanun [24 Hazıran 1970 tarihli Kanun, Paris Üniversitetsi karşılaştırmalı Hukuk Enstitüsü tarafından Fransızcaya çevrilerek “Yabancı Kanunlar Koleksiyonu. Po. 4” olarak yayınlanmıştır (Önsöz: R.PODIERE), Paris 1973.] ile değiştirilmiştir [Bulgar hukuku için bk. BALCHIKEFF, X: Le pouveau code bulgare de navigation commerciale, DMF 1972, s. 372 ve 435.].

9.CEZAYİR

Fransız hukukundan esinlenilerek düzenlenmiş 1976 tarihli Kanun uygulanmaktadır [Cezayır hukuku için bk. Le code maritime algérien, DMF 1980, s. 243.].

10.ÇEKOSLAVAKYA

Bir deniz kıyısı ülkesi olmayan Çekoslavakya’nın 4 Aralık 1963 tarihli Uluslararası Ticaret Kanunu ve 29 Ekim 1952 tarihli Deniz Kanunu modern karakterde olarak dikkat çekicidir [Çek hukuku için bk. LUBY, S.: Le droit civil tchécoslovaque, Bratislva 1969.].

11.CİN

1029 ve 1930 tarihli deniz hukuku mevzuatı uluslararası kaynakları dikkati alır yapıda düzenlenmiştir [Çin hukuku için bk. ESCARRA, J.: Le législation chinoise, Rev. Dor. 23, s.1.].

12.DANOMEY

1966-1969 Fransız reformundan esinlenmiş 14 Mart 1974 tarihli ordonans Deniz Kanunu başlığını taşımaktadır.

13.DOMİNİK

Fransız hukuku etkisindki 1884 tarihli Kanunu uygulanmaktadır.

14.EKVATOR

1906 da değişik 1882 tarihli Kanunu yürürlüktedir.

15.FAS

31 Mart 1919 tarihli Deniz Ticareti Kanunu uygulanmaktadır [ Fas hukuku için bk. RIPERT, G.: Le code maritime marocain du 31 mars 1919, RIDM 32. S. 517.].

16.FİLDİŞİ SAHİLİ

Fransız hukuku etkisindeki 9 Kasım 1971 tarihli Kanun yürürlüktedir.

17.FİNLANDİYA

1873 tarihli Deniz Kanunu uygulanmaktadır. 246 maddeden oluşan bu kanun, İsveç ve Rus hukuklarından alınmıştır. Kanunun ipotek ve gemi sicili ile ilgili bölümleri 1899 da tamamlanmış, 1939 tarihli dekre ile de uluslararası Brüksel Konvansiyonları ve York-Anvers Kuralları iç hukuka alınmıştır.

18.FRANSA

1Ocak 1808 de yürürlüğe giren Ticaret Kanunu’nun II. Kitabı (m. 190-736) deniz ticaretine ayrılmıştı. Ordonance sur la Marine’den etkilenilerek ve hattâ bazı kısımları aynen alınarak düzenlenmiş bu kitap hükümleri 1961 den beri yürütülen çalışmalar [MAYER, H.: Le nouveau régime du droit maritime, âla suite des réformes opérées depuis 1961; J.C.: 1972, s. 88540; RODIERE, R.: La réformes du Livre II du code de commerce, Bulletin des transports 1965, s.33.] ve 1966 dan beri çıkartılan kanunlarla kısım kısım değiştirilmiştir. Çıkartılan reform kanunları ve onlara ilişkin dekreler şöyle sıralanabilir:
1.18 Hazıran 1966 tarihli kanun ve 31 Aralık 1966 tarihli Dekre ile Gemi İşletme ve Deniz Yolu İle Eşya Taşıma Sözleşmeleri (contrats d’affrétements et be transports maritimes), Deniz Yolu İle Yolcu taşıma Sözleşmesi ve Yükleme ve Boşaltma [Metin için bk. DMF 1966, s. 504-511. 18 Hazıran 1966 tarihli Kanun hakkında ayrıca bk. CLEMENT, AEtude sommeaire de la responsabilité du transporteur maritime et de celle le l’entrepreneur de manitention dans le cadre de la loi du 18 juin 1966, DMF 1969, s. 707; Conséquences de la COnvention de Bruxelles du 15 août 1926, relativement au domaine d’application de la loi du 18 juin 1966, DMF 1971, s. 707; CHAUVEAU, P.: Rétrospective d’actualités, DMF 1967, s. 3; RODIERE, r.: Les documents des contrats d’affrétement et de transport et la réforme de 1966, DMF 1967, s. 196.].
2. 3Aralık 1967 tarihli Kanunu ve 27 Ekim 1967 tarihli dekre ile Gemilerin Hukuki Statüsü ve Gemi Maliklerinin İç Hukukuka Gböre Sorumluluğu [Metin için bk. DMF 1967, s. 118-125, DMF 1968, s. 53-63; BEAUCOURT, C.: Les conséquences du décret no. 67-967 du 27 octobre 1967 quant â la publicité des probriétaires de navires, DMF 1968, s. 323.].
3.7 Temmuz 1967 tarihli Kanunu ve 19 Ocak 1968 tarihli Dekre ile Çatma, Kurtarma ve Yardım, Müşterek Avarya ve Pilotaj [Metin için bk. DMF 1967, s. 636-640.].
4.3 Temmuz 1967 tarihli Kanunu ve 19 Ocak 1968 tarihli Dekre ile Deniz Sığortaları [Metin için bk. DMF 1967, s. 503-509.].
5.3.Ocak 1969 tarihli Kanun ve 19 Hazıran 1969 tarihli Dekre ile Donatan ve denizaşırı Satışlar [Metin için bk. DMF 1969, s. 243-246.]. hükümleri yeniden düzenlenmiştir.
Ayrıca 24 Şubat 1971 tarihli Dekre [J.O. 2.3. 1971, s. 2064. Metin için ayrıca bk. DMF 1966, s. 271; LUREAU, P.: A Propos de la siasie conservatoire des navires. DMF 1976, s. 271-272.] ile Gemilerin Hukuki Statüsü hakkındaki 27 Ekim 1967 tarihli Dekre hükümleri gemi ihtiyatî haczi koşulların kolaylaştırır biçimde değiştirilmiştir. 18 Hazıran 1966 tarihli Kanun’da Deniz Gezisi Organizatörlerinin Sorumluluğu ile ilgili hükümler de vardır (m. 47, 49). 28 Aralık 1967 tarihli Kanun [Metin için bk. DMF 1968, s. 186-190.] ile de Liman ve İşletme Hakları ve 12 Kasım 1965 tarihli Kanun [Metin için bk. DMF 1966, s. 121.] ile Nükleer Gemi İşletenlerin Hukukî Sorumluluğu düzenlenmiştir [Fransız hukuku için bk. BONNECASE, J.B.: Traité de droit commercial maritime, Paris 1923; SHAUVEAU, P.C.: Traité droit commercial maritime, Paris 1958; DANJON, D.: Traité de droit commercial maritime, 5 cilt, Paris 1926-1930: DESJARDINS, A.D.: Traité de droit icommercial maritime, 8 cilt Paris 1878-1888 ve tarihle ilgili giriş bölümü, paris 1889; LYONCAEN-RENAULT: Traité de droit commercial, 8 cilt 5. bası Paris 1931-1932 (V. ve VI. Ciltler deniz ticareti ile ilgilidir); RIPERT, G.: age., 3 cilt; RODIERE, R.: Traité général de droit maritime (Affrétements-Transports, 2 cilt, Paris 1967-1968, İntroduction-L’armement, Paris 1972, Evénements de mer, Paris 1972. Mise â jour: Paris 1978, Les gens de mer, R. JAMBUMERLIN, Paris 1978, Le navire, Paris 1978, Le navire, Paris 1980); Droit maritime, 9. Bası Paris 1982.].
Fransa’da gerçekleştirilen bu reform harektlerinin en önemli özelliği, deniz hukukuna özgü gemi kiralama sözleşmeleri (contrats d’affrétement) ile deniz yolu ile eşya taşıma sözleşmeleri (contrats de transports pur voie de mer) arasındaki ayrımın 18 Hazıran 1966 tarihli Kanun metninde açıklanmasıdır [18 Hazıran 1966 tarihli Kanun metnindeki değişikliği öven yayınlar için bk. CHAUVEAU, P.: Rétrospective d’actualités, DMF 1967, s. 3; RODIERE, R.: La fin du sectionnement juridique de contrat de transport maritime, DMF 1966, s. 579. Ayrıca bk. RODIERE, R.: Affrétements-Transports, c.I, Paris 1967, s. 16-25.]. Kanunda, deniz hukukuna özgü gemi kiralama sözleşmeleri ya da diger bir deyimle gemi işletme sözleşmeleri, yolculuk üzerine, zaman üzerine ve çıplak gemi kiralanması biçiminde olmak üzere üç değişik tipte öngörülmüştür (m. 10). Ayrıca ilt kiralamalara da (sous-affrétements) üç madde ayıran Kanunu (m. 12-15) daha sonra deniz yolu ile eşya taşıma sözleşmesi hükümlerini taşıyanın (transporteur) sorumluluğu da dahil olmak üzere geniş bir biçimde düzenlemiştir (m. 15-32).

19.GABON

Fransız hukukundan esinlenilerek düzenlenmiş 12 Ocak 1963 tarihli Kanun uygulanmaktadır.

20.GUATEMALA

1942 tarihli Kanun uygulanmaktadır. Bu Kanun ile Lâtın karakterli eski hukuk, uluslararası konvansiyonlara yaklaştırılmıştır.

21.HAİTİ

Deniz ticareti ile ilgili hükümler 28 Mart 1826 tarihli Kanun’un II. kitabında (m. 187-733) yer almaktadır. Hükümler 1808 tarihli Fransız Ticaret Kanunu’ndan alınmıştır.

22.HİNDİSTAN

2 Nisan 1923 tarihli İndian Merchant Shipping Act uyğulanmaktadır. Ayrıca deniz yolu ile eşya taşıma ile ilgili olarak İndian Carriage of Goods by Sea Act düzenlenmiştir.


23.HOLLANDA

1838 tarizli Ticaret Kanunu’nun II. kitabı deniz ticaretine ayrılmış, ancak bu hükümler 22 aralık 1924 tarihli Kanun ile önemli ölçüde değiştirilmiştir. 1924 kanunu, 1927 ve 1930’da değişiklik görmüştür. Hollanda, son olarak 1.4.1991’de kara deniz ve hava taşıma hukukunu yeni Medeni Kanun’un 8 nci bölümü içinde düzenlemiştir [Hollanda hukuku için bk. SCHADEE, H.: The Draft Maritime Code of the Netherlands, Göteborg 1973; Le nouveau droit maritime néerlandais, Dr. Europ. Transp. 1974, s. 222.].

24.HONDURAS

1950 tarihli Kanun Meksika hukukundan esinlenilerek düzenlenmiştir.

25.İNGİLTERE

İngiliz deniz hukuku aşağıdaki kaynaklara dayanır:

A.Common Law

Örf ve âdet hukuku olup önemi büyüktür. Nitekim İngiltere’de medenî hukuk ve ticaret hukuku ayırımı yapılmamaktadır. Deniz hukuku kuralarının gelişimi şöyle olmuştur: Ortaçağda İngiltere’de itibar edilen hukuk kaynağı Lex Mercatoria (Law Merchant) adı verilen kanun ile düzeltilmiş tarzdaki «Oléron» kararları idi. Daha sonra aynı yolda jus gentium’a başvurulmuştur. XIV. ve XV. yüzyıllarda deniz âdetleri «Black Book of the Admiralty» isimli kitapta toplanmıştır. Bundan sonra bir süre Common Law ve admiralty mahkemeleri arasında bir çekişme izlenmiştir. Sonuç olarak Law merchant, Common Law içinde erimiş, bu nedenle Deniz Özel Hukuku’nu Common Law’dan soyut sayabilmek artık mümkün olmamıştır [RIPERT, c.I. sh. 115.].

B.Equity

Hakkaniyet hukuku olup Common Law’un boşluklarını doldurur.

C.Statute Law

Yazılı hukuku anlatır. Deniz hukuku alanında yazılı İngilizi kanunları bir haylı fazladır. Mershant Shipping Act (1894, 1900, 1906, 1911, 1914, 1916, 1921, 1923 ve 1928 de değişikliklere uğramıştır), Marine İnsurance Act (1906, 1909 da değişiklik görmiüştür), Shipowner’s Nefligence (Remedies) Act (1905), Workmen’s Compensation Act (1906) 1913 de değişiklik görmüşür), National İnsurance Act (1911), Çatma ve Kurtarma ve Yardım Hakkındaki maritime Conventions Act (1911), Pilotage Act (1913), Factory and Workshop Act (1921) ve Carriage Of Goods by Sea Act gibi [RIPERT, c.I. sh. 115.]. Bu kanunların en önemli üçü üzerinde aşağıda bilgi sunulmaktadır.

a. Merchant Shipping Act

Daha çok yönetimsel karakterde olmakla beraber Deniz Özel Hukuku alanında da önemli hükümler öngören bir kanundur. Bir İngiliz gemisinin mâliki olmak için gerekli nitelikler, tescil koşulları, tescil prosedürü, tescil belgesi, devir ve nakiller, morgaj, kaptan ve gemi adamları, yük. Yolcu, balıkçı gemileri, deniz kazaları ile ilgili soruşturma ve özel yargı merçileri, yükün teslimi, rehin, gemi mâliklerinin sorumluluğu etkaz ve kurtarma, pilotaj, fenerler, Fonların kullanılışı, suç ve haksız fiillerin takip ve tazminine ilişkin prosedür gibi konulara yer veren bu Kanunda ayrıca “Boord of Trade” ile ilgili genel denetim hükümleri vardır. 1894 den sonraki değişikliklerle kanuna seyrüsefer güvenliği ve radyotelegrafi konusunda hükümler eklenmiştir. Merchant Shipping Act’ın son değişikliği gemi mâliklerinin sorumluluğu ile ilgili 1958 tarihli Merchant Shipping Liability of Shipowpers Act’dır. Bu metinde donatanın sorumluluğu, gemi mâliklerinin sorumluluklarının sınırlandırılması hakkındaki 10 Ekim 1957 tarihli Brüksel Konvensiyonun’daki tanıma daha yakın olarak şöyle hükme bağlanmıştır: «Aşağıdaki durumlardaki zararlar, bir İngiliz veya yabancı gemi mâlikinin, kendi gerçek kişisel kusuru veya eylemi (actual fault or privity) ile meydana gelmedikçe… bu kişi, aşağıdaki bentlede yazılı tazmin tutarları dışında sorumlu olmaz” (m. 1).

b.Marine İnsurance Act

Deniz sığortalarının temel ilkelerini açıklayan bu kanun, sırasiyle aşağıdaki konulara yer vermektedir: Deniz sıgortasının tanımı (m. 1), Karma kara ve deniz riskleri (m. 2), Deniz girişim ve riskleri (m. 3), Sığorta edilebilir menfaat (m. 4-14), Sığorta değerinin ölçüsü (m. 16), İyiniyet (m. 17), İhbar (m. 18-20), Sözleşme (21-31), Çifte sığorta (m. 32), Taahhütler (m. 33-41), Sefer (m. 42-45), Sapma (m. 46-49), Boşaltma limanlarının birden fazla olması (m. 47), Gecikme (M. 48-49), Poliçenin devri (m. 50-51), Prim (m. 52-54), Ziya ve bırakma (m. 55), Kısmî ve tam ziya (m. 56), Aktarma (m. 57-59), Geminin gaipliği (m. 58), Hükmî tam ziya (m. 60-61), Bırakmanın etkileri (m. 62-63), Kısmî ziyalar (Kurtarma, müşterek avarya ve özel masraflar dahil) (m. 64-66), Tazminat ölçüsü (m. 67-77), Dava ve sây klozu (m. 78), Tazminatın ödenmesinin sığortacıya verdiği haklar (m. 79-81), Prim iadesi (m. 82-84) ve karşılıklı sıgorta (m. 85), Kanunun bir de eki vardır (m. 86-94). [Marine İnsurance Act konusunda ayrıntılı bilgi için bk. ARNOULD: Marine İnsurance, British Shipping Law Series, no. 9-10; DOVER, v.: Elements and practice of Marine İnsurance, Londra 1951; A handbook to Marine İnsurance, 5. bası. Londra 1957; LOWDES: A pratical treatise on the daw of Marine İnsurance, 2. Bası, Londra 1985; de SMET, r.: Deniz Sıgortaları, İngiliz Hukuku (Çev. Fahiman TEKİL) İstanbul 1971, s. 1 vd.; DOVER, V. FARROW, D.: Deniz Sıgortaları (Çeviren: Bedi YAZICI), İstanbul 1943, s. 63-128.].
Marine İnsurance Act’ın önemli özelliği, deniz sıgorta sözleşmesine azamî iyiniyete dayanan bir sözleşme olarak bakmasıdır. O kadar ki, bu kanuna göre, taraflardan biri azamî iyiniyet göstermediği takdirde diğer taraf, sözleşmeyi iptale yetkilidir (m. 17). Aynı hüküm Türk Tekne Poliçesi Genel Şartları’nda da yer almaktadır (m. 11/1). [Gerçek şudur: Diğer sözleşmelerde caveat emptor (alıcı ihtiyatlı olmalı) ilkesi söz konusu olabilecek iken sıgorta sözleşmesinde aksine, sığortaçının ihtiyatlı olması gereği vardır. Hüküm bu nedenle düzenlenmiştir. (bk. Türk Tekne Poliçesi Gerekçesi, sh. 47-48).].

c.Carriage of Goods by Sea Act

Carriage of Goods by Sea Act (deniz Yolu ile Yük Taşıma Kanunu), La Haye Kuralları’nın 1923 metni dikkate alınarak 1 Ağustos 1924 de düzenlenmiştir.
La Haye Kuralları, tıpkı müşterek avarya alanındaki York-anvers kuralları gibi kullanılmaları tarafların serbest iradelerine bırakılmış biçimde, yani tip (örnek) sözleşme niteliğinde olarak hazırlanmışlardı. Fakat bu kurallar, York-Anvers Kuralları’ndan farklı olarak gerekli ilgiyi görmedikleri için yerlerine andlaşma piteliğine olmak üzere 25 Ağustos 1924 tarihli koişmento ile ilgili bazı kuralların birleştirilmesi hakkındaki Brüksel Konvansiyonu hazırlandı.
Konişmento ile ilgili 1924 Brüksel Konvansiyonu ile ingiliz Carriage of Coods by Sea Act’ı arasındakı farklar şöyle sıralanabilir:
1.Carriage of Coods by Sea Act metnine Brüksel Konvansiyonu’nun 9 uncu maddesinin sadece «para biriminin altın esası üzerinden dikkate alınacağı»nı bildiren ilk fıkrası alınmıştır. Sözü geçen 9 uncu maddenin diğer fıkraları Carriage of Coods by Sea Act’da yoktur.
2.Brüksel Konvansiyonu’nun Konvansiyon’un «sözleşen (âkid) devletlerden birinde düzenlenen her konişmentoya uygunalacağı» tarzındaki 10 uncu maddesi Carriage of Coods by Sea Act’da bulunmamaktadır. Carriage of Coods by Sea Act’da aksine aynı konuda aşatıdaki hüküm vardır:
«Bu kanun hükümlerinin uyğulanması saklı kalmak üzere, kurallar (Brüksel Konvansiyonu kuralları) Büyük Britanya veya Kuzey İrlanda’daki bir limandan Büyük Britanya veya Kuzey İrlanda’da veya hariçte bulunan diğer herhangi bir limana deniz yolu ile mal taşıyan gemiler hakkında uygulanacaktır» (ekt. M.1).
3.Ayrıca Carriage of Coods by Sea Act tarafından öngörülmüş diğer özel hükümler de şunlardır:
(I) “Kuralların kapsamına giren herhangi bir deniz yolu ile eşya taşıma sözleşmesinde taşıyanın sefere elverişli bir gemi temin edeceğine ilişkin mutlak bir taahhüdün varlığı örtülü olarak kabul edilmiyecektir (Ek. m. 2).
(II)Büyük Britanya veya Kuzey İrlanda’da düzenlenen ve kurallara bağlı bir sözleşme öngören veya böyle bir sözleşmeye kanıt olan her konişmento veya aynı cinsten herhangi bir tasarrufi senet, bu kanunla sınırlandığı şekilde kurallara bağlı olmak koşulu ile hüküm ifade edeceğini açıkça beyan etmelidir» (Ek. m. 3). (III) Büyük Britanya veya Kuzey İrlanda limanlarından Büyük Britanya veya Kuzey İrlanda veya Serbest İrlanda dahilinde herhangi bir dlimana mal taşıyan gemilerin denizle mal taşımaları bakımından kuralların VI sayılı maddesi. Sözkonusu madde, belirli malar yerine her çeşit malı kapsamına alıyormuş ve ikinci paragrafın öngördüğü istisna da yokmuş gibi uyğulanacaktır» (Ek. m. 4).
(IV)”Herhangi bir ticaretin örf ve âdeti nedeniyle, dökme halindeki bir yükün ağırlığı olarak konişmentoya yazılana miktar taşıyan veya gönderenden başka bir üçüncü kişi tarafından tesbit veya kabul olunan bir ağırlıktan ibaret bulunur ve bu husus konişmentoya kaydedilmiş olursa, konişmento malların o ağırlık üzerinden teslim alındığına dair taşıyan aleyhine prima facie kanıt olmayacak ve malların sevk esnasındaki ağırlığı gönderen tarafından garanti edilmiş sayılmayacaktır” (Ek. m. 5).
Gerçi İngiltere Brüksel Konvansiyonu’nu anaylamıştır ama, İngiliz hâkiminin dikkate alacağı, özellikle Carriage of Coods by Sea Act metnidir. Çünkü İngiltere’de Anayasa gereği uygulanan usul şudur: Bir Andlaşmanın memleket dahilinde geçerli sayılabilmesi için yalnız onay yeterli değil, iç hukuk hükümlerinin de ona göre değiştirilmiş olması gereklidir [İngiliz hukuku için bk. BRITISH SHIPPING LAWS SERIES, 13 cilt6 c. I Admiralty Practice, c. II, III. CARVER: Carriage by Sea, c. IV. MARSDEN: Collisions at Sea, c. V. SASSOON: C. I. F. And F.O.B. Contracts, c. VI. COLINVAUX, STEEL and RICKS: Forms and Precedents, c. VIII. LOVNDENS and RUDOLF: General Average and York-Antwerp Rules, c. VIII. SINGH: International Conventions, c.IX, X. ARNOULD: Marine Insurance, c. XI. TEMPERLEY: Merchant Shipping Acts, c. XIII. KENNEDY: Civil Salvage, c. XIII. SINGH and COLINVAUX: Ship Owners; SCRUTTON: Charterparties and bills of Lading, 19. bası, (MOCATTA-MUSTILLE-BOYD) Londra 1984; TETLEY, W.: Marine Cargo Claims, 2. bası Londra 1978;WILFORD, M. - COGHLIN, T. - HEALY, Jr. - KIMBALL, J.D.: Time-Charters, London 1978; BARTLE, R.D.: Introduction to shipping Law, Londra 1958; ASTLE, W.E.: Shipowners’s Cargo Liability and Immunities, 3. bası, London 1967, STURT, R.H.B.: The Collision Regulation, 2. bası Londra 1984; COCKCRAFT, A.N. LOMEIJER, J.N.F.: A Guide to the Collision Avoidance Rules, 3. bası Londra 1982; GEEN, - G.K. - DOUGLAS, R.P.A.: The Law of pilotage, Londra 1983; DOUGLAS, R.P.A.: An Outline of the Law Relating to Horbours in Great Britain Managed Under Statutory Powers, 2. bası Londra 1983.].
Carriage of Coods by Sea Act üzerinde 1971 ve 1992’de değişiklikler yatpılmıştır. Gerekçe, 1924 tarihli Brüksel Konvensiyonu ve yeni gelişmeler ile ilgili 1968 tarihli Değişiklik Protokolu hükümleri ile uyum sağlanmasıdır [Carriage of Coods by Sea Act üzerindeki 1971 değişiklikleri için bk. SCRUTTON: age., s. 450-467.].

26. İSPANYA

1885 tarihli Ticaret Kanunu’nun III. kitabı deniz ticaretine ayrılmıştır. Alman hukukundan gelmekte olan kanunun 1893 tarihli bir kanunla gemi ipotegi üzerindeki hükümleri de tamamlanmıştır. Deniz ticareti hükümleri son olarak, ayrıntılı usul hükümlerinin de öngörülmesi ile 22 Şubat 1949 da değişikliğe uğratılmıştır [İspanyol hukuku için bk. ARROYO, I.: Apports de la législation, de la jqrispridensk et de la doctrine du droit maritime espagnol au cours de l’année 1981, DMF 1984, s. 429. 1970-1980 yılları için ayrıca bk. DMF 1982. S.312-354; SANAHUJA, J.P.: Chronique espagnole, DMF 1973, s. 430.].

27.İSRAİL

1864 tarihli Türk Ticaret Kanunun İsrail’de yürürlükte kalmıştır. 1960 da israil’de yeni bir Deniz Kanunu hazırlanmış, fakat bu kanun 1864 tarihli kanunu yalnız I inci kısmını yürüklükten kaldırmıştır. 1961 de de Port Authorities Law adı altında bir kanun çıkarılmıştır. Bu kanunda İsrail devleti limanlarının yönetimi, birleştirilmesi, çalışma koşulları, liman yönetim otoritelerinin yetkileri ve bağımsız işlemelerin faaliyetleri düzenlenmiştir [İsrail hukuku için bk. GOOTCHALK, R.: Problems in İsrael maritime law, International and Comparative Law Quaterly, c. 14, 1965, s. 302; Développements récents du droit maritime en İsraël, DMF 1973, s. 236; DMF 1971, s. 569: DMF 1964, s. 634; DMF 1963, s. 373; FRIEDMAN, B.A.: Le droit maritime d’ İsraël, DMF 1962, s. 52.].

28.İSVEÇRE

18 Aralık 1965 tarihli kanunla değişik 23 Eylül 1953 tarihli Federal Deniz seyrüseferi Kanunu uyğulanmaktadır. Ayrıca bu kanunun uygulanması ile ilgili 20 kasım 1956 tarihli Yönetmelik vardır. İsveçre Federal Deniz Seyrüseferi Kanunu’na egemen olan özellikler şunlardır:
1.Özel hükümler dışında İsveçre Medenî Kanunu ve Borçlar Kanunu hükümleri uyğulanır.
2.Kanun ayrıca «genellikle kabul edilmiş veya yürürlükte olan deniz kural ve âdetlerî’nin dikkate alınması gerektiğine hükmetmektedir.
3.Uluslararası konvansiyon ve kurallar, kanunna dekre yolu ile eklenmiş ve eklenmektedir [isveçre hukuku için bk. MÜLLER, W.: Nouvelle évolution du droit maritime suisse, DMF 1966, s. 495; RIPERT. G.: La loi maritime suisse, DMF 1954, s. 1; WERNER, A.R.: Traité de droit martime général, Cenevre 1964; LE CLERE, J.: Le droit maritime suisse, DMF 1949, s. 399.].

29.İTALYA

30 mart 1942 tarihli Seyrüsefer Kanunu (Codice della navigazione) uygulanmaktadır. Dört bölümden oluşan bu kanunun giriş hükümlerinden (m. 1-15) sonra ilk bölümü deniz ve iç su (m. 15-686), ikinci bölümü hava seyrüseferi (m. 687-1079) ve üçüncü bölümü cezaî ve disipliner hükümer (m. 1080-1265) ve dördüncü bölümü geçici ve tamamlayıcı hükümlere (m. 1266-1331) ilişkindir. Deniz ve iç su seyrüseferini dikkate alan ilk bölüm dört kitaba ayrılmıştır. Birinci kitap, deniz seyrüseferinin idarî roganizasyonu (m. 15-231), ikinci kitap geminin mülkiyeti ve donatımı (m. 232-375)üçüncü kitap seyrüseferin yapılmasından doğan borçlar (m. 376-456) ve dördüncü kitap prosedür (m.578-584) ile ilgilidir. Üçüncü kitaptaki ilk ayırımda kira (m. 376-383), deniz yolu ile işletme (noleggio, affrètement) (m. 384-395) ve taşıma (transporto, transport) (m. 396-456) sözleşmeleri «Gemiden Yararlanma Sözleşmeleri» başlığı altında toplanmış bulunmaktadır. Taşıma’ya ilişkin kısımda sırası ile yolcu taşıma (m.396-418), genel olarak eşya taşıma (m. 419-438) bir yükün tamama ile veya kısmen taşınması (m. 439-450) belirli şeylerin taşınması (m. 451-456) konuları düzenlenmiş ve aynı kısımda son olarak yükleme konişmentosu ve konişmento hükümlerine (m. 457-467) yer verilmiştir. Seyrüseferin doğurduğu borçlar ile ilgili aynı kitapta diğer kısımlar olarak müşterek avarya (m. 469-481) çatma (m. 482-488) kurtarma ve yardım (m. 488-500), ele geçirme (m. 501-509) deniz enkazları (m. 510-513). Deniz sığortaları (m. 514-547) ve imtiyaz ve ipotekler (m. 548-564) ile ilgilihükümler düzenlenmiştir. «Prosedur» başlıklı kitapta ise müşterek avarya hesaplaşmaları (m. 610-619) cebrî icra ve ihtiyatî önlemler (m. 643-686) konularına da yer verilmiştir. Kanunun 1329 uncu maddesinde «Bu kanunla bağdaşımayan her hükümün geçersiz olduğu» tarzında bir açıklama varsa da İtilyan Yargıtayı’nın son eğidimi, onaylanan uluslararası konvansiyonların Kanun ile bağlaştığı şeklindedir [ İtalyan Seyrüseyer Kanunu’nun hava seyrüseferi ile ilgili bölümü dışında diğer bölümleri paris Üniversitesi karşılaştırmalı Hukuk Enstitüsü tarafından Fransızcaya çevrilerek Yabancı Deniz Kanunları Koleksiyonu, no 2 olarak yayınlanmıştır (Önsöz: R. RODIERE), paris 1968, Fransızca metin 1942 tarihli Kanun üzerinde 1967 ye kadar olan değişikliklere de yer vermektedir. İtalyan Hukuku ile ilgiliolarak ayrıca bk. GAETA, D.: Lezioni di Appunti del corso di diritto della navigazione, I, 1968; LEFEBRE d’OVIDIO, A. - PESCATORE, G.: Manuale di diritto della navigazione, 4. bası, Milano 1960; SANDIFORD, R.: Diritto maritimo Milâno 1960; BRUNETTI: Manuale del diritto della navigazione marittima e aerea, Padoue 1947; MANCA, p.: Studi di diritto della navigazione, 4. bası, Milano 1963; RUSSO, R.: Le transport sous connaissement en droit italien, bk. Le transport maritime sous sonnaisement â l’heuse du marshècommun, paris 1966, s. 345.].

30. JAPONYA

Alman hukukundan gelen ve 1911 de değişik 9 Mart 1899 tarihli Ticaret Kanunu uygulanmaktadır. Deniz ticareti ile ilgili hükümler kanunun V inci kitabındadır (m. 538-689). Bazı konularda çok ayrıntılı olan kanunun bazı noktalarda da ayrıca Fransız Ticaret Kanunu hükümlerini benimsediği görülmektedir [Japon hukuku için bk. Le Code de commerce de L’Empire du Japon (G.RIPERT ve S. KOMANCHIYA’nın önsözleri ve notları ile basılmış Fransızca metin), Paris 1924. Bu metin için bk. RIDM IV, s. 1339 ve DMF 1958, s. 120; AUCHTER, G.: Les transports maritimes en droit japanais, DMF 1970, s. 507, L’arbitrage maritime dans la pratique japanaise, DMF 1973, s. 181.].

31.KAMERUN

Fransız hukuku etkisinde düzelenmiş 1962 tarihli Ordonans uygulanmaktadır.

32.KANADA

Kanada deniz hukuku İngiliz ve Fransız hukuklarından gelme hükümlerden oluşmaktadır. Deniz hukuku hükümleri üç ayrı kaynakta toplanmıştır: a) Amirallik Kanunu b) Deniz Yolu İle Eşya Taşıma Kanunu (La Haye Kuralları v. b.) Merchant Shipping Act 1894’ün Kanada versiyonu [ Kanada hukuku üçün bk. RINEAU, J.: La lépşılation maritime canadienne e tle code civil québécoşs, mac Gil Law Journal, Şubat 1968, s. 26; POURCELET, M.: Le transport maritime sous connaissement, Droit canadien américain et angelais, Morteal 1973; TETLEY, W.: Jurisprudence maritime au Canada publiée en 1982, DMF 1984, s. 496.].

33. KOLOMBİYA

27 mart 1971 tarihli Dekre ile 1958 Projesi ticaret Kanunu olarak yürürlüğe girmiştir. Deniz seyrüseferine ilişkin V. Kitap deniz gemileri ile yapılan seyrüsefer ile birlikte aeronotik seyrüseferi de dikkate almaktadır. Kanunda deniz ticareti ile ilgili hükümler şöyle sıralanmıştır: Gemi ve mülkiyet (m. 1432-1472) Donatan (m. 1473-1488) Deniz acentası (m. 1489-1494) kaptan (m. 1495-1505) Gemi adamları (m. 1506-1512) Deniz seyrüseferinin risk ve hasarları: avaryalar (m. 1514-1516) müşterek avaryalar (m. 1517-1528) Özel avaryalar (m. 1529-1530) Çatma (m.1531-1539) Mecburî barınma (m. 1540-1544) kurtarma ve yardım (m. 1545-1554) imtiyazlar (m. 1566-1569) İpotek (m. 1570-1577). Kanunda götürülen bir özellik «Gemi maliki» ve «Donatan» kavramları üzerindeki ayırımdır. Donatan gemiyi işleten kişi olup bu akviteden dolayı üçüncü kişilere karşı sorumlu bulunan kendisidir (m. 1473/2). Kanunun çağdaş yapısından kaynaklanan önemli özelliği şudur: kanunda deniz hukukuna özgu gemi kiralama ve deniz yolu ile eşya taşıma ayırımına özenle ve Kira alanında model olarak İtalyan Seyrüsefer Kanunu gözönünde bulundurularak yer verilmiştir. Kanun gemi kiralamanın yolculuk ve zaman üzerine olan biçimlerine yer verirken (flatamento) ayrıca diğer Kira çeşitleri olarak Charter-Party by demise’a benzer geminin donatımlı kirası ve teferruatı ile birlikte kirası (arrendamiento) modellerini de düzenlemiştir. Deniz yolu ile eşya taşıma yönünden ise konişmento ile ilgili 1924 Brüksel Konvansiyonu hükümleri dikkate alınmıştır [Kolombiya hukuku için Bk. ALVAREZ-CORREA. E.: Les principes généraux du droit maritime dans la pouveau code de commerce colombien de 1971, DMA 1981, s. 680 ve 745.].

34.KANGO-BRAZZAVILLE

1968 tarihli kanun, denizdeki haklar ve hidrokarbürlerle ilgili 1970 tarihli iki Ordonans ile birlikte Deniz Hukuku mevzuatını oluşturmaktadır.

35.KOSTA RİKA

Uygulanan hükümler, 1828 tarihli İspanyol Kanunu’ndan esinlenilerek düzenlenmiş 6 Hazıran 1953 tarihli Kanun’da yer almaktadır. Bu kanunun deniz ticareti dışındaki hükümleri 1 Haziran 1964 tarihli Kanun ile değiştirilmiştir.

36.KÜBA

İspanyol hukukuna benzer biçimde düzenlenmiş 186 tarihli Kanun uygulanmaktadır.

37.LİBERYA

Anglo-sakson hukukundan gelen deniz hukuku hükümleri 18 Aralık 1948 tarihli Kanun’da bulunmaktadır. 1949, 1951 ve 1953 de değişiklikler görmüş bu kanuna göre, kanunda özel hüküm bulunmayan durumlarda birleşik Amerika Deniz Yönetim Hukuku hükümleri Liberya için de uygulanır [Liberya hukuku için Bk. BERTRAND DE LA GRASSIERE: Le code maritime de la République du Liberia. DMF 1955. s. 52.].

38.LÜBNAN

Yürürlükteki 18 Şubat 1947 tarihli Deniz Kanunu Fransız ve Arap hukuklarından gelmektir.[Lübnan hukuku için bk. SAFA, P.: Le droit libanais, 2 cilt, Paris 1963; Les transports maritime suecessifs: Chronque du droit libanais comparé aves led roit français. DMF 1973, s. 491; RIPERT, G.: Le code maritime libanais, DMF 1949, s. 503.].

39.MACARİSTAN

Taşımalar konusunda 1931 tarihli kanun ile konişmento ile ilgili 1924 Brüksel Konvansiyonu hükümleri iç hukuka alınmış bulunmaktadır.

40.MALGAŞ

Fransız hukuku etkisindeki 5 Temmuz 1966 tarihli Kanun uygulanmakta ve 15 Haziran 1960 ve 10 Ağustos 1962 tarihli Ordonanslar da deniz hukuku ile ilgili bulunmaktadır. Kanunda zaman ve yolculuk için kiralama. Çıplak kiralama, alt kiralama ve çarter partii ile yapılan taşımalar gibi değişik yapıdaki ilişkileri dikkate alan hükümler vardır [Malgaş hukuku için bk. RODIERE, R.: Un nouveau Code de droit maritime: Le Code privé malgache. DMF 167, s. 115.].

41.MEKSİKA

10 Ocak 1963 tarihli Kanun uygulanmaktadır. Bu kanunun ilk kitabı Genel İlkeler (m. 1-14). İkincisi Deniz seyrüseferine İlişkin idarî Rejim (m. 15-97) üçüncüsü Deniz Ticareti (m. 98-2710 ve sadece üç maddeden oluşan sonuncusu (m. 272-274) yükleme, boşaltma, hafifetme, aktarma ve istif gibi hususlara ilişkin Liman işlemeleri üzerindedir. Deniz ticareti alanındaki hükümler Lâtin Hukuku’nu ve Brüksel Konvansiyonları’nı birlikte gözeten karma bir yapıdadır [Meksika hukuku için bk. MOLINA, R.L.M.: Droit commercail, 9. bası. Meksika 1966; AVILA, R.E.: Note sur la propriété des navires en droit mexicain, DMF 1971, s. 369.].

42.MISIR

Fransız hukuku etkisindeki 1883 tarihli Kanun’un imtiyaz ve gemi ipoteği ile ilgili bölümü 1951 de değiştirilmiştir. Ayrıca 1961 de Deniz Servet ive Enkazları ile Kıyı taşımaları hakkında özel kanunlar çıkarılmıştır [Mısır hukuku için bk. SAADA, Murisprudence maritime égyptienne, DMF 1973. s. 624, 693 ve 741.].

43.MORİTANYA

12 Şubat 1971 ve 19 Temmuz 1971 tarihli kanunlar ile değişik Denizde ticaret ve Balıkçılık hakkındaki Kanun uygulanmaktadır. Kanunda yönetimsel, sosyal, cezaî ve disipliner hükümler de vardır.

44.NİKARAGUA

İspanyol hukukundan esinlenmiş 17 mart 1904 tarihli Kanun uygulanmaktadır.

45.PANAMA

1930 ve 1937 de değişik 20-22 Ağustos 1916 tarihli Ticaret Kanunu uygulanmaktadır. Bu kanunun II. kitabı (m. 1077-1553) deniz ticaretine hasredilmiş dörd kısımdan oluşmaktadır [Panama’da çıkarılan özel kanunlar için bk. de RICCI. D.: DMF 1954. s.753.].

46.PARAGUAY

1861 tarihli arjantin Ticaret Kanunu’nda yer alan Deniz ticaretine ilişkin hükümler 1881 de iç hukuka alınmış ve 1889 da kısmen değiştirilmiştir.

47.PERU

Deniz ticareti ile ilgili hükümler İspanyol Hukukundan etkilenmiş olarak 1902 tarihli Ticaret Kanunu’nun üçüncü kitabında (m. 586-966) yer almaktadır.

48. POLONYA

1 Aralık 1961 tarihli Deniz Ticareti Kanunu uygulanmaktadır. Kanun Sovyet Rusya Deniz Ticaret Seyrüseferi Kanunu’na benzer hükümler taşımaktadır. Ancak Kanunda görülen bir özellik şudur: m. 95 de «Eşya Taşıma Sözleşmesi» başlığı altında iki ayrı sözleşme tipi öngürülmüştür. Bu tiplerden birincisi voyage charter ve time charter olarak ele alınmakta ve ikinci sözleşme tipi olarak da «gönderme sözleşmesi» Adı altında taşıma sözleşmesi tanımı yapılmaktadır. Kanunda yarıca Brüksel Konvansiyonları hükümlerine de yer verilmiştir [1961 tarihli Polonya Deniz Ticareti Kanunu Paris Üniversitesi Karşılaştırmalı Hukuk Enstitüsü tarafından Fransızcaya çevilerek Yabancı Deniz Kanunları Koleksiyonu no. 3 olarak yayınlanmıştır (Önsöz: R.RODIERE) Paris 1970 (İngilizce metin için bk. DMF 1964. s.768). polonya hukuku konusunda ayrıca Bk. LOPUSKI. J.: Le contrat de transport maritime des marchandieses dans led roit des pays socialistes européens, DMF 1973. s. 300 ve 371.].

49.PROTEKSİZ

İtalyan ve Belçika hukuklarından gelen 23 Ağustos 1888 tarihli Ticaret Kanunu uygulanmaktadır [Portekiz hukuku için bk. Droit maritime portugais. Législation et Jurisprudence portugaises, DMF 1963, s. 762.].

50. PORTO RİKO

1885 tarihli İspanyol Kanunu’ndan alınmış 1885 tarihli Deniz Kanunu hükümleri uygulanmaktadır.

51.ROMANYA

Deniz ticareti ile ilgili hükümler 1882 tarihli İtalyan Ticaret Kanunu’ndan gelme olarak Ticaret Kanunu’nun ikinci kitabında yer almaktadır. Deniz Ticareti ve Nehir Taşımaları üzerinde genelikle gözetim, denetim ve disipline ilgili hükümler olarak ayrıca düzenlenmiş 14 Şubat 1950 tarihli dekreler vardır. Romanya konişmento ile ilgili 1924, imtiyaz ve ipotekler hakkındaki 1926 Brüksel ve denizle ilgili haklar konusundaki 1958 Cenevre Konvansiyonları’na da katılmış bulunmaktadır.

52.SAN SALVADOR

İspanyol hukukundan esinlenilerek düzenlenmiş 17 Mart 1904 tarihli Kanun uygulanmaktadır.

53.SENEGAL

Fransız hukuku ve kısmen uluslararası hukuk dikkate alınmak üzere hazırlanmış 22 Mart 1962 tarihli kanun uygulanmaktadır.

54.SKANDİNAV MEMLEKETLERİ

Ortak hükümler taşılan bir Deniz Kanunu’nu İsveç 1891 Danimarka 1892 ve Norveç 1893 de kabul etmişlerdir. Bu kanunlar üzerinde 1937, 1938 ve 1939 da değişiklikler yapılmışır. 1922-1924 yıllarında da yine aynı üç memleket bir müşterek gemi adamları kanunu’na sahip olmuşlardır. Deniz Kanunu, 1861 tarihli HGB’ den gelmektedir. Bununla beraber Brüksel Konvensiyonları’nın da iç hukuka geçişi ile Skandinav memleketleri hukukunda iki ayrı rejim doğmuştur: a)La Haye Kuralları’nı hemen hemen tam metin halinde alıp özel bir kanunla iç hukuka geçirmiş olan La Haye Kanunu uygulanması b) Deniz Kanunu uygulanması.
La Haye Kanunu, Skandinav memleketlerinden veya Brüksel Konvansiyonu’nu kabul etmiş memleketlerden birinden Skandinav memleketlerine yapılan taşımalara uygulanır. Bununla beraber aşağıdaki taşımalar La Haye Kanunu’nun kapsamı dışındadır:
1.Demiryolları Uluslararası Konvansiyonu’nuna uygun olarak yapılan taşımalar (Ancak bu durumda dahi La Haye Kanunu’nun en önemli sorumlalaktan kurtuluş halleri uygulanmaktadır).
2.Memleket dahilindeki limanlar arasındakı taşımalar;
3.Skandinav memleketleri (Danimarka, Finlandiya, İsveç ve Norveç) dahilindeki bütün taşımalar (Deniz Kanunu, 115-118).
Bu son iki durumda Deniz Kanunu uyğulanmaktadır. Ancak bu uygulamada dahi eğer sözleşmede sorumsuzluk klozu konulmuşsa bu sorumsuzluğun bağlı olabileceği rejim yönünden yine de La Haye Kanunu’nun emredici hükümlerini dikkate almak zorunluluğu vardır [İsveç hukuku için bk. HAGVERG, E.: La révision du code maritime suédois, DMF 1960, s. 53; PINEUS, K.: Code maritime suédois, son renouellement, DMF 1970, s. 632. Ayrıca bk. DMF 1963, s. 443, 1964, s. 431; PALM-JANSEN, B.: Le transport sous connaissement en droit scandinave bk. Le transport maritime sous connaissement â l’heure du marché commun, s. 429.].

55.RUSYA

14 Hazıran 1929 tarhli Deniz Ticaret Seyrüseferi Kanunu 1953 ve 1968 de değişikliklere uğramıştır. Bu kanunda başlangıç hükümleri olarak gemi ve donatanın tanımı, harp gemilerinin kanunun kapsamı dışında bırakılması, bu kanun ve yabancı kanunların uygulanma koşullarına ilişkin maddeler bulunmaktadır (m. 1-5). Metinde daha sonra yer alan konular şunlardır: Gemi (m. 6-51), gemi adamları (m. 52-69), yabancı memleketlerle olan ilişkide ve kabotajda deniz nakliyatı (m. 70-72), müşterek avarya ve hususî avarya (m. 142-154), çatma (m. 155-162). Kurtarma ve yardım (m. 163-174), donatanın sorumluluğunun sınırı (m. 175-181), imtiyazlı alacaklar (m. 182-191), sığorta sözleşmesi (m. 192-238), gemilerin haczi (m. 239-240). Zamanaşımı (m. 241-244) ve prosedür (m. 245-252).
17 Eylül 1968 de kabul edilen ve 1 Ekim 1968’ den itibaren yürürlüğe giren yeni metinde ise Deniz Limanları ve Devlet tarafından yapılan deniz pilotajları hakkında ek ve taşıyanın sorumluluğu konusunda da taşıyan için sorumluluktan kurtuluş halleri öngörmek suretiyle batı hukukuna yaklaşma eğilimi gösteren hükümler vardır [Sovyet Rusya Deniz Ticaret Seyrüseferi Kanunu’nun 14 Hazıran 1929 metni 1 Nisan 1953 e kadar yapılmış değişikliklerle Paris Üniversitesi karşılaştırmalı Hukuk Enstitüsü tarafından Fransızcaya çevrilerek Yabancı Deniz Kanunları Koleksiyonu, no. 1 olarak yayınlanmıştır (R.RODIERE). Paris 1966. 1968 değişiklikleri için Bk. AUCHTER, G.: Le code de la navigation marchande maritime de L’U. R.S.S. de 1968, DMF 1971, s. 442-448, 504-511. Sovyet Rusya hukuku için ayrıca bk. MATEESCO, m.: Led roit maritime soviétique face du droit occidental, Paris 1966; BRETHER, W.E.- DINGLEY, J.B.: The Merszant Shipping Code of the U.R.S.S., Londra 1970; LOPUSKI. J.: agy., s.300; KIELINE. A.: Led roit maritime de L’Union Soviétique, DMF 1959, s. 628.].

56.SURİYE

1947 tarihli Lübnan Deniz Kanunu’ndan esinlenilerek düzenlenmiş 1954 tarihli Deniz Kanunu uygulanmaktadır.

57.ŞİLİ

Deniz ticareti ile ilgili hükümler 1865 tarihli Ticaret Kanunu’nun üçüncü kitabında yer almaktadır (m. 823-1324). Kanunda görülen bir özellik, sebepleri şübheli çatma durumunda zararın çatışan gemiler arasında eşitlik esasına göre bölünmesidir (m. 1133). Bir diğer özellik, taşıyanın sorumsuzluk klozuna serbestçe dayanabilmesidir. Deniz seyrüseferine ilişkin idarî ve disipliner hükümler 24 Hazıran 1878 ve gemi ipoteği 20 Şubat 1919 tarihli Kanun ile düzenlenmişlerdir.

58.TOGO

Fransız hukukundan esinlenmiş 12 Ağustos 1971 tarihli Kanun uygulanmaktadır.

59.TUNUS

24 Nisan 1962 tarihli Deniz Tcareti Kanunu yürürlüktedir. Fransız, Belçika, Skandinav ülkeleri, Lübnan ve Fas kanunlarından esinlenilerek düzenlenmiş bu kanunda gemi ihtiyatî haczi ile ilgili hükümler bu konu ile ilgili 10 Mayıs 1952 tarihli Brüksel Konvansiyonu’ndan gelmektedir [Tunus hukuku için bk. BOKOBZA, A.: Aperçu sur le code de commerce tunislen, DMF 1962, s. 700.].

60.URUGUAY

1865 tarihli Ticaret Kanunu’nda yer alan deniz ticareti ile ilgili hükümler Fransız, Brezilya, İspanya, Protekiz ve özellikle hollanda hukukundan esinlenilerek düzenlenmiştir.

61.VATİKAN

15 Eylül 1951 tarihli dekre uygulanmaktadır. Uluslararası konvansiyonlar da yine dekre yolu ile alınmıştır. 1951 tarihli dekrenin 26 ıncı madesinde şöyle denilmiştir: Konvansiyonların çözdemediği anlaşmazlıkta hakim deniz hukuku genel prensiplerini dikkate alacak ve bunlar da yoksa kendisi kanun koyucu imiş gibi hareket edecektir. Ancak böyle hareket ederken ilâhi hukuk, tabiî hukuk ve katolik hukukun genel ilkeleri ile denizci ulusların kanun, teamül, doktrin ve jürisprüdansını gözönünde tutacaktır. Sistem, -görüldügü gibi- İsviçre-Türk Medenî Kanunları tarafından öngörülmüş esasa (m. 1) benzemektedir [vatikan hukuku için Bk. RIPERT, G.: La législation maritime de L’etat du Vatikan, DMF 1952, s. 403.].

62.VENEZUELA

Deniz ticareti hakkındaki hükümler Ticaret Kanunu’nun ikinci kitabında yer almaktadır (m. 612-897). 26 Temmuz 1955 de yeni bir yapıya kavuşmuş olan bu düzenleme genelikle 1942 tarihli italyan Seyrüsefer Kanunu’ndan esinlenilerek hazırlanmıştır. Bununla beraber kanunda gemi işletme ve deniz yolu ile eşya taşıma kavramlarını ayırıcı bir modern eğilim de vardır.

63.YENİ ZELANDA

Common Law uygulanmaktadır. Ayrıca 1924 tarihli İngiliz Deniz Yolu İle Eşya Taşıma Kanunu (Carriage of Foods by Sea Act) 1940 tarihli kanun ile aynen iç hukuka alınmıştır.

64.YUGOSLAVYA

13 Hazıran 1959 tarihli Deniz Gemilerinin Kullanılmasına İlişkin Sözleşmeler Hakkındaki Kanun hükümleri uygulanmaktadır. Kanunun giriş kısmındaki sekiz maddeden sonra gelen ikinci kısım taşıma Sözleşmeleri ve üçüncü kısım Gemi İşletme Sözleşmelerine ayırlmıştır. Kanunda ayrıca römorkaj sözleşmesi ile ilgili hükümler de vardır. 1959 tarihli Kanun dışında ilgili diğer mevzuat olarak yolcu taşıma konusundaki 1961 Brüksel Konvansiyonu esaslarını dikkate almak üzere çıkarılmış 8 Mayıs 1969 tarihli Kanun ile çatma. Deniz ve nehirlerde kurtarma ve yardım ve enkaz kurtarılması hakkındaki 10 Mart 1966 tarihli üç kanun sayılabilir [Yuqoslav hukuku için bk. SUC, A.: La nouvella loi yaugoslave relative â l’utilisation des navires de mer, DMF 1959, s. 696; BRAJKOVIC, W.: Sur le futur code maritime, I nstitut de droit comparé de Belgrade, Recueil des travaux, 1966, s. 52; LEGENDRE, C.: Led roit maritime yougoslave, DMF 1972, s. 696.].

65.YUNANİSTAN

Müşterek Pazar’a girişten önce bayrağın kimliği ve gemi malikinin milliyeti unsurlarının özellikle öneem kazanması karşısında Yunanıstan’da 21-24 Ağustos 1979 tarihli bir Deniz Şirketi Kanunu çıkarılmıştır. Bu Kanuna göre deniz şirketi, sözkonusu kanun hükümlerine göre kurulan ve amacı münhasıran Yunan ticaret gemilerinin mülkiyet, işletim ve yönetimi olan şirkettir. Ancak bu kanunda yazılı aktiviteleri konu edinmiş olmalarına rağmen başka biçimde kurulmuş şirketlerin bu düzenleme ile haklarının engellenmiş bulunmayacağı da kanunda açıklanmış bulunmaktadır (m. 1/1). Beriltilen amacı izlemek üzere kurulmuş bir deniz şirketinin bu kanuna göre kurulmuş başka şirketlere katılma hakkı da vardır (m. 1/2). Deniz şirketinin bir ticaret şirketi olmasına (m. 1/3) karşılık 438 sayılı ve 1976 tarihli Kanun’da öngörülmüş gemiler (turizm için kullanılan gemiler, küçük vapurlar ve deniz atletizmi için kullanılan kanolar) ticaret gemisi sayılmazlar (m. 1/4).
Deniz Şirketi Kanunu, deniz şirketi sözleşmesinin (sosyal konvansiyon) deniz şirketleri sicilink aynı kanunun 5-53. maddeleri hükümlerine göre kayıt ve tecil edileceğini ve bu tescil ile şirketin tüzel kişiliğini kazanacağını da öngörmektedir. [Yunan Deniz Şirketi Kanunu ile ilgili ayrıntılı bilgi için Bk. ANTAPASSIS, A.: La sociéte martime: une originalité du droit héllenique. DMF 1981, s. 362-374, 430-445. Yunan hukuku hakkında bilgi için ayrıca Bk. POTAMIANOS: Led roit maritime grec, DMF 1958; AVRAMEA, p.: Le transport sous connaissement en droit maritime grec, Le transport sous connaissement â l’heure du Marché commun, 1966, s. 241, 249.].

Kaynak: Prof. Dr. FAHİMAN TEKİL. DENİZ HUKUKU. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi. İstanbul, 2001.

Tərtib etdi: EMİN VƏLİYEV, Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında İri vergi ödəyiciləri ilə iş üzrə Departamentin baş dövlət vergi müfəttişi.



ИЗ ПРАВОВОЙ СИСТЕМЫ ТУРЕЦКОЙ РЕСПУБЛИКИ:

МОРСКОЕ ПРАВО

ПОЗИТИВНОЕ ПРАВО

ПРАВО ЗАРУБЕЖНЫХ СТРАН


Составил: Эмин Велиев,
ст. государственный налоговый инспектор
Департамента по работе с крупными
налогоплательщиками при Министерстве
Налогов Азербайджанской Республики


Статья посвящена правовым аспектам, законам, нормативным актам в области соприкосновения морского права с подобной сферой права сопредельных государств.

 

FROM THE TURKISH LAW SYSTEM

MARITIME LAW

POSITIVE LAW

FOREIGN COUNTRIES LAW

Prepared by: Emin Valiyev
Senior State Inspector of the
Department at work wth large
taxpayers at the Ministry of
Taxes of the Azerbaijan Republic

This article is about legal matters, which is still in use and changes which been made in the field of Maritime law in foreign countries.

MÜNDƏRİCAT

 
The chairman of scientific council


PAŞAYEV A.M.

Hava haqqında
Diqqət

Müəlliflə redaksiyanın mövqeyi uyğun olmaya bilər.

Göndərilən əlyazmalar, fotolar geri qaytarılmır.