05.22.2017 19:30
XƏBƏR MENYUSU
Axtar
...
№ 1
2004-cü ilin dekabr ayından çıxır.
Təsisçi
Azərbaycan Beynəlxalq Avtomobil Daşıyıcıları (ABADA) İctimai Birliyi
Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi Şəxslərin Dövlət Qeydiyyatı üzrə Bakı Bölgə Şöbəsində 16 sentyabr 2004-cü il tarixdə dövlət qeydiyyatına alınmışdır.

ŞƏHADƏTNAMƏ: 0104-P72-40981

Azərbaycanı dünyaya tanıdan qlobal enerji layihəsi

Müşfiq Atakişiyev,
iqtisad elmləri doktoru, professor
Kembric Energetika Tədqiqatları Assosiasiyası rəhbəri bəyanatını bu  sözlərlə tamamlamışdır: «Əgər Rusiya, Azərbaycan və Qazaxıstan fürsətdən yaralanaraq, dünya bazarına karbohidrogen ixracını artırsalar, dünyanın aparıcı ixracatçıları sırasına daxil olacaqlar».

Burada Azərbaycanın adının çəkilməsi təsadüfi deyil. Belə ki, hazırda dünyada  tanınmış mütəxəssislər Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) neft kəmərinin rentabelli olması fikrini inandırıcı dəlillərlə əsaslandırmağa çalışırlar. Çünki Xəzərin Azərbaycan sektorunda  karbohidrogen ehtiyatlarının zənginliyi heç kimdə şübhə doğurmur. Hətta mütəxəssislər Xəzəri bu baxımdan Şimal dənizi ilə  müqayisə edirlər. Göstərilir ki, əgər Şimal dənizində hasil edilə bilən qalıq resurslar 15 milyard barrelə (təxminən 2,2 milyard ton) bərabərdirsə, Xəzər dənizinin təkcə Azərbaycan sektorunda yerləşən «Azəri-Çıraq-Günəşli» yataqlarının təsdiq olunmuş neft ehtiyatları 5,3 milyard barrel (təxminən 730 milyon ton) həcmindədir.
Yataqların 3 faza üzrə tam miqyaslı işlənməsi nəticəsində gündə təxminən 1 milyon barrel neft hasil ediləcəyi  proqnozlaşdırılır. Bundan başqa, mütəxəssislər tərəfindən «Alov», «Araz», «Şərq» strukturlarını birləşdirən yataqda  300 milyon ton,  «Atəşgah» yatağında 100 milyon ton  neft, «Şahdəniz» yatağında isə 300 milyon  ton kondensat olduğu bildirilir. Onu da qeyd edək ki, yuxarıda sadalananlardan  əlavə irili-xırdalı bir neçə yataqda da milyon tonlarla neft ehtiyatı var.
Yeri gəlmişkən, Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft boru kəmərinin gələcəyinə ABŞ hökumətinin münasibəti də maraqlıdır. ABŞ-ın energetika naziri Samuel Bodmanın fikrincə, sözügedən kəmərin böyük perspektivləri var. Bu kəmər dünya bazarında neft təminatını daha da artıracaq, onunla ixrac olunan neft  qlobal ticarətə daxil ediləcəkdir. Bu, sevindirici hadisədir... Yalnız ona görə yox ki, əlavə neft  təminatı ilə kəmər dünya neft bazarında  mövcud gərginliyi aradan  qaldırmağa kömək edəcəkdir.  Həm də ona görə ki, o, Azərbaycan və  bütün bölgə dövlətləri üçün yeni iqtisadi imkanlar açacaq, onların eneji müstəqilliyini artıracaq, iqtisadiyyatın inkişafı üçün əlavə zəruri yanacaq verəcəkdir. Beləliklə, Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft boru  kəmərindən bütün tərəflər istənilən şəkildə qazanır. Xəzər hövzəsində uzun illərdən bəri mövcud olan ABŞ-ın  maraqları bundan sonra da qalacaqdır...
S.Bodman daha bir vacib məsələyə də münasibət bildirmişdir. Qeyd etmişdir ki, Qazaxıstan da öz neftini Bakı-Tbilisi-Ceyhana nəql etməklə dünya bazarında neft təminatını artıracaqdır.
Xatırladaq ki, artıq Qazaxıstanın layihədə iştirak forması, kəmərlə nə qədər neft ötürəcəyi məsələsi öz həllini tapıb. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, adı çəkilən  ölkə bu kəmərlə dünya bazarına il ərzində 20-25 milyon ton neft  çıxarmaq iqtidarındadır. Eyni zamanda, Qazaxıstan həmin kəmərlə dünya bazarına  çıxaracağı neftin hər tonundan 5 dollar gəlir əldə edərsə, bu ildə 100-125 milyon dollar qazanc deməkdir.
Burada bir məqama da diqqət yetirək. Aparılan təhlillər göstərir ki, Aktaudan BTC-yə çəkiləcək neft kəməri reallaşana qədər Qazaxıstan neftinin BTC-yə axıdılmasında problem yaranmayacaq. Bundan çıxış yolu kimi Kaşaqan neftinin Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac boru kəmərinə  ötürülməsinin Azərbaycan tankerləri vasitəsilə  reallaşdırılması nəzərdə tutulur. Bu da şübhəsiz ki, ölkəmizin dövlət  büdcəsinə əlavə xeyli vəsait gətirəcəkdir. 
Qazaxıstan neftinin BTC əsas ixrac boru kəməri ilə nəqli məsələsi Azərbaycanla tərəfdaş olan ölkələrin də diqqət mərkəzindədir. Bu barədə indiyə kimi hətta ABŞ, Azərbaycan, Qazaxıstan hökumətlərinin nümayəndələri və «Bakı-Tbilisi-Ceyhan Ko» Boru Kəməri Şirkətinin  rəhbərliyinin iştirakı ilə müşavirə də keçirilib. Qazaxıstanın sözügedən  layihədə iştirak forması, kəmərlə nə qədər neft  ötürəcəyi, bununla əlaqədar hökumətlərarası və kommersiya sazişlərinə aydınlıq da gətirilib.
Ümummilli liderimiz Heydər Əliyev də ölkəmizlə Qazaxıstan Respublikası arasında yaxşı  münasibətlər  olduğunu dəfələrlə vurğulamış və demişdir ki, Xəzərlə bağlı məsələdə  əməkdaşlığımız, xüsusilə, böyük əhəmiyyət kəsb edir... Xəzərin mineral  ehtiyatlarından istifadə imkanlarını müəyyənləşdirmək prosesi illərlə davam etmişdir. Biz bu prosesə 1994-cü ildə başladıq. Qazaxıstan həmişə bizi  fəal  dəstəklədi... Biz artıq  neçə illərdir ki, Qazaxıstan neftini  tankerlərlə gətirib  buradan nəql edirik ki, bu, ildə 4-5 milyon ton  miqdarındadır.
Mütəxəssislərin fikrincə, Qazaxıstanın BTC layihəsinə qoşulmaq  istəyinin  reallaşması mühüm əhəmiyyətli hadisədir. Bu, öncə onunla bağlıdır ki, kəmərin  rentabelliyini şübhə altına alan fikirlərin əsassızlığına son qoyulur. Digər tərəfdən, BTC layihəsi  daha bir dövlət səviyyəsində özünə müttəfiq qazanır. Bununla da Qazaxıstanın BTC layihəsinə qoşulması Xəzər hövzəsinin qlobal təhlükəsizlik probleminin həllini bir qədər də sürətləndirir. Başqa sözlə, adı çəkilən kəmər tək Cənubi qafqaz üçün yox, həm də Xəzər regionunun təhlükəsizliyində mühüm amilə çevrilir.
«Təsəvvür edin ki, Bakıdan  qatarla üç gün ərzində Brüssel və ya Parisə çata biləcəksiniz» deyən nazir bu layihə vasitəsilə  Avropanın birbaşa mərkəzi Asiya ilə birləşəcəyini  vurğulamışdır.
Azərbaycanda həyata keçirilən qlobal enerji layihələrini bölgənin iqtisadi  rifahının  təminatçısı kimi qiymətləndirən nazir Vaşinqtondakı görüşləri barədə də məlumat vermişdir. O, apardığı danışıqların Azərbaycan  üçün çox mühüm olduğunu, dövlət katibi Kondoliza Rays və  ABŞ hökumətinin digər üzvləri ilə qarşılıqlı maraq doğuran məsələləri (antiterror koalisiyası çərçivəsində birgə əməkdaşlıq, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin tezliklə sülh yolu ilə həlli istiqamətində birgə səylər, iqtisadi münasibətlər, Azərbaycanda demokratiyanın inkişafı) müzakirə etdiyini bildirmişdir. Parlament seçkilərini ölkəmizin gələcəyi üçün  mühüm addım hesab edən nazir demişdir ki, demokratiya tədricən inkişaf etməli olan prosesdir. Tərəfdaşlarımız müstəqilliyini nisbətən yeni qazanan Azərbaycanın bu sahədə təqdirəlayiq  iş gördüyünü hesab edirlər. Vaşinqtonla hər müzakirələrimiz zamanı ABŞ bizi demokratiyanın inkişafına daha da çox ruhlandırır.
Elmar Məmmədyarov Vaşinqtona işgüzar səfəri çərçivəsində avqustun 3-də  Prezident Corc Buşun milli təhlükəsizlik üzrə köməkçisinin müavini Cek Krauçla da görüşmüşdür. Cənab Krauç terrora qarşı qlobal mübarizədə ABŞ-a göstərdiyi dəstəyə görə Azərbaycan hökumətinə təşəkkürünü bildirmişdir. O, ABŞ–Azərbaycan münasibətlərinin hazırkı səviyyəsini müsbət qiymətləndirmiş və qarşılıqlı əlaqələrin gələcək inkişafı üçün böyük potensial olduğunu söyləmişdir. Görüşdə qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılmışdır.
Həmin gün Elmar Məmmədyarov Milli Demokratiya İnstitutu, Beynəlxalq  Respublikaçılar İnstitutu, Seçki Sistemləri üzrə Beynəlxalq  Fond kimi qeyri-hökumət təşkilatlarının, Dövlət Departamenti, Milli Təhlükəsizlik Şurası nümayəndələrinin iştirak etdikləri «dəyirmi masa»da çıxış etmişdir. Sual-cavab formatında keçirilən «dəyirmi masa»da nazir parlament seçkiləri ərəfəsində Azərbaycandakı vəziyyət barədə danışmışdır. Bir saat davam edən söhbət əsnasında seçki prosesinin texniki tərəfləri, namizədlərin seçkiqabağı kampaniyası, seçki prosesinin müşahidəsi və digər məsələlər  nəzərdən keçirilmişdir.

MÜNDƏRİCAT

Bakı-Tbilisi-Ceyhan Azərbaycan və bütün bölgə dövlətləri üçün yeni iqtisadi imkanlar açacaq
Qars-Axalkalaki-Tbilisi dəmir yolu Avropanı Mərkəzi Asiya ilə birbaşa birləşdirəcəkdir
Bunları bilmək maraqlıdır
Nəqliyyat tarixindən: Rayt qardaşları
«Aviasiya haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu
 
The chairman of scientific council


PAŞAYEV A.M.

Hava haqqında
Diqqət

Müəlliflə redaksiyanın mövqeyi uyğun olmaya bilər.

Göndərilən əlyazmalar, fotolar geri qaytarılmır.